به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • گفتگو با سرپرست دفتر برنامه و بودجه

 

در گفتگو با سرپرست دفتر برنامه و بودجه طرح و بررسی شد

برنامه ریزی صحیح و مدیریت علمی  جایگزین روش های ناکارآمد سنتی

 

 

 اشاره 

  از بودجه می توان به عنوان شاهرگ حیاتی یک سازمان یاد کرد، زیرا تمامی فعالیتهای یک سازمان،نهاد،وزارتخانه و... وابسته به آن است و باید در چهارچوب قانون بودجه انجام شود. تحولات و پیچیدگی های عصر حاضر  اعمال تدابیری منطقی برای برنامه ریزی صحیح، تصمیم گیری و مدیریت علمی و ایجاد هماهنگی را ضروری ساخته است. استفاده از روشهای نوین بودجه بندی علاوه بر این که از کندی کار دستگاههای دولتی و اسراف اموال عمومی جلوگیری می کند، در پیشبرد مقاصد اجتماعی و اقتصادی نیز بسیار مؤثر بوده و دولت ها از این طریق می توانند منابع ملی را به نحو عادلانه و مطلوب در جامعه توزیع نمایند. دفتر برنامه و بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در همین راستا وظایفی چون سیاستگذاری و تدوین راهبردهای بلند مدت توسعه و توزیع عادلانه فضاها و امکانات فرهنگی،مطالعه ،بررسی، برآورداعتبارات و نیازها برای دستیابی به اهداف و برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت، تعیین منابع مالی و اهتمام جهت افزایش آن و نظارت بر حسن اجرای آن بخشی از وظایفی است که برای این دفتر در نظر گرفته شده است. برای آشنائی بیشتر با فعالیت های این دفتر با " راحله رودکی " که مدتی است بعنوان سرپرست دفتر و بودجه منصوب شده به گفتگو نشسته ایم که مشروح آن از نظر می گذرد.

   راحله رودکی سرپرست دفتر برنامه و بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 2

سرکار خانم رودکی، ضمن تبریک انتصاب شما بعنوان سرپرست دفتر برنامه و بودجه لطفا برای خوانندگان ماهنامه بفرمائید وضعیت بودجه در سال جاری چگونه است و چه تفاوتی با سال گذشته دارد؟

کلیات بودجه 94 حاکی از این است که در بخش هزینه ای 14 درصد در بخش تملک دارایی های سرمایه ای نیز 53 درصد افزایش داریم. بودجه 94 نسبت به سنوات گذشته یک تفاوت اساسی دارد و آن اینکه فعالیت های هر دستگاه ضمن پیوست شماره 4 لایحه به تفکیک اعتبار اهداف کمی و  واحد شاخص درج شده است و این امر به معنای اهتمام دولت بر اختصاص بودجه مشخصی به فعالیت معین می باشد.

عمده افزایش بودجه وزارتخانه  بابت بدهی صندوق حمایت از هنرمندان، نویسندگان و روزنامه نگاران به سازمان تامین اجتماعی برای بیمه آنها است . صندوق در طول سنوات گذشته بیش از 50 میلیارد تومان بدهی بابت بیمه هنرمندان ، نویسندگان و روزنامه نگاران به سازمان تامین اجتماعی دارد که با افزایش بودجه امسال بخشی از این بدهی پرداخت می شود. از دیگر ویژگی های بودجه سال 94 این است که تبصره 14 سال گذشته موضوع 4 درصد افزایش تعرفه واردات کالاها و محصولات فرهنگی با هدف حمایت از تولید کنندگان کالاهای فرهنگی داخلی با اندکی اصلاحات ابقاء شد (بند ک تبصره 9 قانون بودجه سال 94) لازم به ذکر است این تبصره سال 93 ایجاد شد با پیش بینی مبلغ وصولی 105 میلیارد تومان که به دلیل به درازا کشیده شدن تعیین مصادیق کالاهای مشمول تبصره میزان وصولی محدودی داشت که کلا به ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ابلاغ شد. برای سال 94 پیش بینی وصولی این تبصره 100 میلیارد تومان است که به دلیل اضافه شدن کالاهای صنایع دستی به نسبت 85 و 15 به ترتیب به دستگاه متبوع و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و بر مبنای میزان وصولی اختصاص می یابد.

و این افزایش تعرفه واردات قطعا تاثیراتی نیز در تولیدات داخلی خواهد داشت درسته؟

بله، قطعا، این برنامه دو نتیجه را در بر دارد، اول آنکه با توجه به افزایش تعرفه های واردات کالاها، مصرف کننده به سوی کالاهای تولید داخل می رود و دوم آنکه درآمد حاصل از تعرفه های گمرکی در بخش فرهنگ و هنر هزینه می شود..

نحوه تخصیص این بودجه به استان ها مانند سال گذشته خواهد بود و یا متفاوت است؟

این بستگی به سیاست های تدوین موافقتنامه دارد ولی در قانون امسال برای اختصاص بودجه مذکور در استان ها اجباری وجود ندارد. امیدوارم بتوانیم به صورتی موافقتنامه را تنظیم کنیم که در ستاد و حوزه های تخصصی نیز از این اعتبار استفاده شود.

خانم رودکی به طور کلی چند نوع اعتبار در وزارتخانه وجود دارد؟

اعتبارات به دو بخش تقسیم می شود. یک نوع اعتبارات هزینه ای که طی سنوات گذشته هفت فصل مورد اقدام قرار گرفت و سالجاری با هشت فصل، نوع دیگر اعتبارات عمرانی و تملک سرمایه ای (با هفت فصل) است. فصول و ردیف های حقوق و دستمزد، هزینه های اداری و نگهداری دستگاه، فعالیت هایی مانند برگزاری جشنواره ها و نمایشگاه ها و..... مربوط به اعتبارات هزینه ای می باشد و در بخش عمرانی و تملک سرمایه ای هم ساخت و سازها، تعمیرات و تجهیزات و پروژه های عمرانی استانی وجود دارد. البته قابل ذکر است که برخی از پروژه ها با نظارت مرکز به صورت ملی در استان ها ساخته می شود مثلا موزه هنر های معاصر تبریز یا مجتمع های فرهنگی و هنری استان ها که بودجه آن در ضمن بودجه وزاتخانه دیده شده است و  با نظارت دفتر طرح های عمرانی وزارتخانه عملیات ساخت و سازشان اجرا می شود.

 

 راحله رودکی سرپرست دفتر برنامه و بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 3 .  آیا امکان جابجایی بودجه های هزینه ای و عمرانی در قانون وجود دارد یا خیر؟
مطابق جزء 2 بند ل ماده 224 قانون برنامه پنجم در هر ردیف امکان 10 درصد افزایش بودجه از محل کاهش سایر ردیف ها وجود دارد. ضمنا به استناد ماده 16 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) جابجائی حداکثر 10 درصدی اعتبارات هزینه ای و تملک دستگاهها مجاز است. 

 

در سال جدید برای هر یک از این بخش ها دقیقا چه میزان بودجه تصویب شده است؟

در بخش عمرانی 173 میلیارد تومان و در بخش هزینه ای 596 میلیارد تومان بودجه برای سال 1394 مصوب شده است. البته در خوشبینانه ترین وضعیت، از این مبلغ 94 درصد بودجه به بخش هزینه ای و 75 درصد به بخش عمرانی اختصاص داده می شود. اعتبار بخش  هزینه ای اشاره شده شامل 6 ردیف می باشد از جمله  ستاد عالی مساجد دارای ردیف مستقلی با مبلغ 510 میلیارد تومان بودجه ، سازمان سینمایی 106 میلیارد تومان ، بنیاد امام رضا که متولی جشنواره فرهنگی و هنری امام رضا است 6 میلیارد و 600 میلیون تومان دارد و تنها ردیف دستگاه متبوع است که ضمن قانون  حدود یک میلیارد و یکصد میلیون تومان نسبت به لایحه افزایش بودجه داشته است. ردیف خیلی مهم دیگری با عنوان ردیف حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات است که 150 میلیارد تومان بودجه به آن اختصاص پیدا کرده است . این ردیف شامل فعالیت های معاونت امور فرهنگی و مطبوعات می باشد که یارانه های مطبوعات، بن کتاب ‌طلاب و دانشجویان خرید کتاب های ارزشمند و...... در این ردیف قرار می گیرند. این ردیف مطابق آیین نامه ای هزینه می شود و از سال 1388 ناظر بر هزینه کرد این اعتبارات است. موسسه پژوهشی فرهنگ و هنر هم اعتباری حدود 5 میلیارد و یکصد میلیون تومان دارد که نسبت به سال 93 هیچ تغییری نداشته، ردیف دیگری به نام وزارت ارشاد است که مربوط به معاونت های فرهنگی، هنری، قرآنی و مطبوعات و سایر حوزه های وزارتخانه می باشد و همه هزینه های پشتیبانی دستگاه را با رقم 278 میلیارد تومان پوشش می دهد که این مبلغ نسبت به سال 93 حدود 32 درصد رشد داشته و همانطور که اشاره شد بدهی صندوق هنرمندان به سازمان تامین اجتماعی باید از این محل پرداخت شود.

در حقوق و مزایای همکاران افزایشی در بودجه 1394 دیده شده است؟

امسال ضریب ریالی حقوق 14 درصد افزایش دارد که به تبع آن تمام  قسمتهائی که دارای امتیاز در احکام کارگزینی هستند مانند حق شغل، حق شاغل، عائله مندی ،حق مدیریت و..... نیز افزایش پیدا می کند. معافیت مالیاتی از ماهی یک میلیون تومان به ماهی یک میلیون و 150 هزار تومان رسیده و 15 درصد رشد داشته و حداقل و حداکثر حقوق کارکنان نیز 25 درصد رشد پیدا کرده است. هزینه ایاب و ذهاب از 96 هزار تومان در ماه به 109 هزار تومان و غذای روزانه از روزی 4600 تومان به 5200تومان افزایش پیدا کرده است.  هزینه مهد کودک از ماهی 76 هزار تومان به 86 هزار تومان رسیده و پاداش ماده 50 نیز مانند سال قبل دیده شده، به طور کلی حدود 14 درصد افزایش حقوق و مزایای همکاران را امسال شاهد هستیم که با محاسبه افزایش امتیازات سالانه نزدیک 25 درصد افزایش برای حقوق و مزایا پیش بینی شده است.

آیا در بودجه رفاهی و امکانات رفاهی نیز در سال جاری رشد داشته است؟

ضمن ضوابط اجرایی بودجه سالجاری به مبالغ پرداختی برای ایاب و ذهاب، مهد کودک و هزینه غذا اشاره شده و سایر موارد مثل کارت ورزش ، پاداش و... در ضوابط بودجه به صورت مشخص اشاره نشده و این بستگی به موافقنامه ای دارد که دستگاه ها با سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور منعقد می کند. البته سرانه توسط سازمان برای دستگاه ها تعیین و کنترل می شود.

یکی از سوالاتی که معمولا برای کارمندان پیش می آید این است که چرا بودجه رفاهی سازمان های زیر مجموعه وزارتخانه بیشتر از ستاد است. شما چه توضیحی در این رابطه دارید؟

همانطور که گفتم این موارد بستگی به موافقتنامه دستگاه با سازمان مدیریت و برنامه ریزی دارد. سازمان مدیریت معمولا متوسط ها و سرانه ها را در نظر می گیرد و تقریبا تمام امکانات را به صورت متوازن و متناسب توزیع می کند . اما اگر مورد خاصی دارید مطرح کنید حتما آن را پیگیری می کنیم.

آیا این موضوع صحت دارد  که بودجه های مازاد هر سال به خزانه برگشت داده می شود ؟

در پایان فروردین ماه هر سال با هماهنگی امور مالی و دفتر بودجه، مانده اعتبارات سال قبل مشخص و با مدیریت معاون توسعه مدیریت و منابع در مورد آن تصمیم گیری می شود. معمولا اعتبارتی که در فصول هزینه های جاری مثل یک ، دو و سه اضافه می ماند در جاهایی که نیاز است استفاده می شود که تا کنون در این سه فصل برگشتی نداشته ایم. در سال 92 دستگاه های اجرایی ملزم بودند حدودا مبلغ یک درصد از بودجه سالانه خود را به بخش پژوهش اختصاص دهند اما به دلیل اینکه سامانه مربوطه دیر راه اندازی شد عملا دستگاه ها نتوانستند این بودجه را هزینه کنند . از طرفی الزامات قانونی به ما اجازه هزینه کردن این بودجه را در بخش های دیگر غیر از پژوهش نمی داد به همین علت مجبور به برگشت این بودجه به خزانه شدیم. تمام سعی ما این است که در طول سال تمام اعتبارات به صورتی مدیریت و کنترل شود که همراه با رعایت صرفه و صلاح دولت،منافع دستگاه نیز تامین گردد.

بیشترین و کمترین بودجه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به کدام بخش اختصاص دارد؟

بهتر است به این مسئله به روش دیگری نگاه کنیم چون بودجه بر اساس وظایف واحدها و معاونت ها توزیع می شود. شاید کمترین بودجه به دفتر بودجه و امور مالی که خودشان تقسیم کننده بودجه هستند اختصاص دارد. هر بخش به فراخور وظایفی که برای آن مشخص شده بودجه دریافت می کند برخی از معاونت ها وظیفه حمایت از بخش های فرهنگی و هنری ، برگزاری نمایشگاه ها و.... را برعهده دارند که آنها معاونت های بخشی صف هستند و معاونت توسعه مدیریت و منابع، معاونت حقوقی، دفتر وزارتی، مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی و.. به صورت فرا بخشی وظیفه هموار سازی بخش صف را بعهده دارند. معمولا عمده اعتبارات به معاونت های بخش صف اختصاص می یابد.

میزان بودجه معاونت های تخصصی را به چه میزان است؟

بیشترین بودجه با مبلغ 110 میلیارد تومان به معاونت فرهنگی اختصاص دارد. البته باید توضیح دهم که از این مبالغی که مطرح می شود هزینه پشتیبانی یعنی حدود 40 درصد آن کسر می شود. معاونت مطبوعاتی با مبلغ 80 میلیارد تومان در جایگاه بعدی قرار دارد، معاونت هنری در بخش تئاتر با مبلغ 30میلیارد تومان ، هنر های تجسمی با 17 میلیارد تومان و موسیقی با حدود 20 میلیارد تومان بودجه نیز در ردیف های بعدی قرار می گیرند.همچنین علاوه بر هزینه های پشتیبانی درصد تخصیص  نیز در میزان اعتبار اختصاص یافته به هر معاونت نقش به سزائی دارد.

معمولا حوزه ها و معاونت ها از اواسط سال قبل برنامه ها و بودجه های سال آینده خود را ارائه می دهند اما هنگام اجرا، با مشکل کمبود بودجه مواجه می شوند. علت چیست؟

معمولا در زمان ارائه بودجه پیشنهادی ما بودجه ها را با سقف باز ارائه می دهیم اما بودجه ای که تصویب می شود خیلی کمتر از آن چیزی است که پیشنهاد شده است به همین دلیل بعد از تصویب بودجه مجبور به ویرایش و به روز رسانی ارقام بر اساس بودجه تصویبی هستیم . در سال 93 مجموعه دولت با محدودیت منابع مواجه بود و بودجه دستگاه های اجرایی نسبت به سنوات گذشته انقباضی است. مبالغ مصوب 94 حاکی از آن است که جای مانور زیادی در سال جاری نداریم. هزینه های پشتیبانی حداقل سالانه 25 درصد افزایش پیدا می کند در حالی که همانطور که اشاره شد تنها 32 درصد رشد داریم که آن هم بابت بدهی صندوق هنرمندان به سازمان تامین اجتماعی باید پرداخت شود. مسلما این موارد بر فعالیت های واحد ها فشار می آورد و تنها با مدیریت منابع، امکان مواجه وکنترل شرایط بودجه انقباضی مهیا خواهد شد.

آیا ملاک خاصی برای تخصیص بودجه به واحد ها وجود دارد؟

ملاک ما برای تخصیص ، عملکرد و رعایت صرفه جویی در هزینه ها است به همین دلیل هزینه ها را از صفر تا صد رصد می کنیم. البته در چند سال گذشته این ارتباط میان دفتر بودجه و سایر واحد ها کمتر بود اما مطابق نظر وزیر محترم و با تاکید جناب آقای کاراندیش در حال ایجاد گسترش تعامل و ارتباطات با حوزه ها هستیم و رویکرد ما نسبت به فعالیت ها یک نگاه نتیجه گرا است . البته من سعی دارم  نگاه کنترل هزینه را در کنار نگاه برنامه محور  و نتیجه گرا در دفتر بودجه توسعه دهم.

آیا روش خاصی برای این کار استفاده می کنید؟ چگونه فعالیت ها را رصد می کنید؟

فرم هایی در زمان بودجه پیشنهادی به واحدها ارائه شد و از آن ها خواستیم برنامه های خود را بر اساس وظایف و اهداف مبتنی بر اسناد بالادستی و برنامه های وزیر محترم که هنگام اخذ رای اعتماد به مجلس ارائه نموده بودند الویت بندی کرده و ارائه دهند. به این ترتیب مقدمات بودجه ریزی عملیاتی را مهیا نمودیم ،در سال 94 علاوه بر تمرکز بر خروجی معاونت ها و رصد اهداف کمی به اثرات و پیامدهای فعالیت ها نیز باید پرداخته شود وقتی اهداف کمی رشد متوازن و متناسب با برنامه را داشته باشند حاکی از آن است که اهداف مورد نظر محقق شده است.

شما در دفتر بودجه حتما با مشکلاتی مواجه هستید، چه انتظاراتی از معاونت ها و واحد های دیگر دارید؟

اولین مشکل ما نبود اسناد توسعه هر بخش است که این باعث می شود ما اطلاعات مناسب و برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت واحد ها را نداشته باشیم و در نتیجه نتوانیم ارتباط موثر بین دفتر خود و واحد های دیگر برقرار سازیم. مشکل دوم این است که ما برای تدوین بودجه سالانه نیاز به اطلاعات امور مالی و امور اداری داریم که متاسفانه به لحاظ اطلاعاتی با هم مرتبط نیستیم و به صورت مکاتبه و دستی اطلاعات جابجا می شود. مشکل دیگر عدم ارائه به موقع گزارش های عملکرد عملیاتی و مالی واحدها و معاونت ها است و شاید این مورد به ساختار سازمانی و پست های سازمانی واحدها بر می گردد اغلب در واحدها کارشناسان تخصصی برنامه و بودجه وجود ندارند البته این مشکل در دفتر خودمان نیز وجود دارد و تعداد پست ها و گروه های تخصصی دفتر برنامه و بودجه نیز نسبتی با وظایف محوله ندارد.

چه پیشنهادی برای بهبود و بهینه سازی این بخش دارید؟

پیشنهاد من ورود اطلاعات بودجه،مالی و اداری در یک سامانه با تعریف دسترسی های متفاوت برای مشاهده  آنلاین اطلاعات است .

به عنوان آخرین سوال، شما چند گروه در دفتر بودجه دارید؟

ما به صورت مصوب سه گروه بودجه جاری، بودجه عمرانی  و بودجه استانی داریم و یک بخش آمار و برنامه ریزی که غیر مصوب  دو نفر در آن مشغول به کار هستند و آمار و برنامه های مورد نیاز بخش بودجه را تامین می کنند..

از حوصله و وقتی که برای ماهنامه گلبانگ گذاشتید سپاسگزارم.

من هم از شما ممنونم.

من هم از شما ممنونم.

 

    گفتگو از : الهام شاه خسروی

برگرفته از مصاحبه نشریه داخلی کارکنان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گلبانگ شماره 1 اردیبهشت 1394